40 jaar De Kiekeboes
Sciencefiction
In hoofdzaak is en blijft De Kiekeboes een komische avonturenstrip gestoeld op realistische of tenminste geloofwaardige elementen. In enkele gevallen permitteerde Merho zich een uitstapje naar een andere wereld, buiten onze aardbol. Dan gaat het echt al om pure sciencefiction. Maar in een paar latere albums komen technologische vondsten voor die net zo goed thuishoren in het zonevreemde genre dat Merho zelden betrad.


In De Trawanten van Spih (deel 12) komen ineens alle toeters en bellen van de pure sf samen. Het begint al op de eerste pagina waar Nopel, Joeksel en Froefroe in een psychedelische scène ontvoerd worden.

De Trawanten van Spih
uit De Kiekeboes 12: De Trawanten van Spih



De tv-reeks en films van Star Trek leerden ons te reizen via teleportatie. De mysterieuze meneer Kuier, die vanop grote afstand zomaar hoort wat de Kiekeboes in hun huis vertellen (telepathische gaven zijn hem dus niet vreemd), reist via de vierde dimensie van het ene moment op het andere tussen zijn huis en dat van de Kiekeboes.

De Trawanten van Spih uit De Kiekeboes 12: De Trawanten van Spih


Inmiddels is er op de planetoïde Spih geen belemmering voor de fantasie. Bewakers met metalen hoofden, leraars met een ander soort blikken hoofd, maar nog wel met een cape die niet zou misstaan op een toneel, jurisdictie via computerstemmen en een strafperiode in de Grote Leegte (waarin het werkelijke niets overheerst), een sector vol technologische bedrijvigheid, maar ook een kleine kennismaking met een ander soort maatschappelijke structuur en indoctrinatie via hersenspoeling, het zit er allemaal in. Een scène in de lift en een ontsnapping via een vuilnisbelt herinnert aan de eerste Star Wars-film.

De Trawanten van Spih uit De Kiekeboes 12: De Trawanten van Spih


Die Star Wars-referenties zien we ook terug in het driehoekige ruimtetuigje waarin en een nauwe doorgang waardoor de kinderen ontsnappen. Een pagina verder wordt het ruimtetuig beschoten door een soort tanks die laserstralen op hen afschieten. Een keer ze buiten de planetoïde vliegen, worden ze achterna gezeten door twee jagers, ook weer een herkenbaar element uit Star Wars. Het verhaal verscheen in 1980 in voorpublicatie, amper drie jaar na de eerste Star Wars-film en in het jaar van de tweede film The Empire Strikes Back. Ook in De Rode Ridder, Suske en Wiske en Robert en Bertrand was er in die tijd een glasheldere doorstroming van de populaire sf-films in de strips.

De Trawanten van Spih uit De Kiekeboes 12: De Trawanten van Spih


In Mysterie op Spell-Deprik (deel 15) blijven we aanvankelijk met de voeten op de grond, maar in een als hotel gecamoufleerde lanceerbasis staat een grote, logge raket die de Kiekeboes en anderen naar de rond de aarde cirkelende ruimtebasis M.I.S. PUNT brengt. Dit soort sf met een megalomane insteek kwam ook in de James Bond-film Moonraker (1979) voor. De ruimtebasis wordt hoofdzakelijk bevolkt door ontvoerde geleerden en de Knappe Bol Girls, de handlangsters van Knappe Bol die er de boel bestuurt in een afgesloten metalen bol.
Dat vrouwen hun mannetje staan in de ruimte leverde een aparte sectie in sf-films op. Aan op vreemde planeten wonende Amazones of erotisch vertier geen gebrek. In 1968 kwam de film Barbarella uit met in de hoofdrol Jane Fonda. De film was gebaseerd op de gelijknamige strip van de Franse stripmaker Jean-Claude Forest. Barbarella werd in 1977 opnieuw uitgebracht en verwierf prompt een cultstatus. Er is al vele jaren sprake van een remake, maar het blijft een moeizaam proces. De band Duran Duran noemde zich trouwens naar de gestoorde professor Dr. Durand Durand in de film. Producent Dino De Laurentiis recidiveerde in 1980 met de film Flash Gordon (met een soundtrack van Queen), ook weer naar een stripreeks.

Mysterie op Spell-Deprik uit De Kiekeboes 15: Mysterie op Spell-Deprik


Op een gegeven moment ontsnapt Knappe Bol uit de ruimtebasis. Dat doet denken aan hoe Darth Vader in een ontsnappingscapsule ontkomt.

Mysterie op Spell-Deprik uit De Kiekeboes 15: Mysterie op Spell-Deprik


Ook in Mysterie op Spell-Deprik ontploft de ruimtebasis. Gelukkig konden de geleerden en de Knappe Bol Girls tijdig via een kleiner ruimteschip naar de aarde terugreizen.

Mysterie op Spell-Deprik uit De Kiekeboes 15: Mysterie op Spell-Deprik


Bijna zestig albums later achtte Merho de tijd rijp voor een groots sf-avontuur waarin Marcel Kiekeboe in een buitenaardse wereld terechtkomt waar men hem aanbidt. De anders altijd zwijgzame dikke dame getuigt in De Wereld van Kiekeboe (deel 74) vooreerst van een lichtzuil in een graanveld waar later een graancirkel met het portret van Marcel wordt ontdekt.
Hoewel graancirkels een van de grootste hoaxen door mensenhanden zijn, blijft er een hardnekkig geloof in hogere machten en krachten waarbij paragnosten, wichelroedelopers, andere charlatans en onderzoekers beweren dat er in die graancirkels wel degelijk iets aan de hand is, tot een veranderd DNA van de platgetrapte granen toe.

De Wereld volgens Kiekeboe
uit De Kiekeboes 74: De Wereld volgens Kiekeboe


Net zoals in De Trawanten van Spih zet Merho in De Wereld volgens Kiekeboe alle registers open voor een op alle gebieden imaginaire, futuristische wereld. Gigantische muggen, uit de kluiten gewassen gebouwen en steden, zwevende ruimtetuigen, industriële decors, uniformen die elke vorm van individualisme uitsluiten, vreemde wezens en ook vrouwen met drie borsten die ons uiteraard doen denken aan het hoertje op Mars in Paul Verhoevens film Total Recall (1990), gebaseerd op het kortverhaal We Can Remember It for You Wholesale van de befaamde sf-schrijver Philip K. Dick. Andere van zijn kortverhalen en romans leidden naar de films Blade Runner, Minority Report, Screamers, Paycheck, Next, The Adjustment Bureau,...

De Wereld volgens Kiekeboe

De Wereld volgens Kiekeboe

De Wereld volgens Kiekeboe

De Wereld volgens Kiekeboe allen uit De Kiekeboes 74: De Wereld volgens Kiekeboe



Vervolgens maken we weer een forse sprong — waarom niet via de vierde dimensie? — naar Vrouwen Komen van Mars (deel 125). De titel van het album knipoogt naar het boek Mannen Komen van Mars, Vrouwen van Venus (1992) van John Gray en handelt over de communicatie- en gedragsverschillen tussen mannen en vrouwen.
Het sf-element in het De Kiekeboes-verhaal beperkt zich enerzijds tot een omgebouwde ziekenhuisscanner waarmee personen kunnen ingescand worden om ze te transporteren naar een virtuele wereld. Die wereld is de oude strip De Strapatsen van Snijboon & Zoon van auteur Jef Vandersleen. En in die strip in de strip is er wel degelijk sprake van oerdegelijke, vliegende schotels die professor Kolleknopke aan het firmament zoekt. Hij is de ontwerper van een eigen raket waarmee hij zelf marsmannetjes wil opzoeken.

Vrouwen Komen van Mars
uit De Kiekeboes 125:
Vrouwen Komen van Mars


De helden willen poolshoogte nemen in het Belgisch Stripcentrum. Konstantinopel wijst zijn familie erop dat dat werkelijk bestaande museum zich in de echte mensenwereld bevindt terwijl ze zelf tweedimensionale figuren zijn. Opnieuw via de scanner komen ze in onze wereld terecht die voor alle duidelijkheid nog steeds op papier is weergegeven, maar dan realistischer getekend. In die wereld lopen Marcel en Fanny er als tweedimensionale, platte figuren bij. Het gaat nu al om drie werelden: die van Snijboon en zoon, van de Kiekeboes en van de Kiekeboes in onze zogezegde wereld. De strip in de strip in de strip (ben je nog mee?) met de avonturen van Snijboon en zoon eindigt in een vertrek naar Mars en een raket tussen vliegende schotels.

Vrouwen Komen van Mars
uit De Kiekeboes 125:
Vrouwen Komen van Mars


De commerciële ruimtereis die in Zonder Vuur (deel 139) wordt aangeboden, is puur bedrog, maar omdat er toch weer een mooi gestileerd ruimtetuig in voorkomt, nemen we het graag op in dit overzichtje.

Zonder Vuur
uit De Kiekeboes 139: Zonder Vuur












Tot welk soort sf in films of literatuur voel je je het meest aangesproken?

"Zal ik eens een bekentenis doen? Eigenlijk hou ik helemaal niet zo van sciencefiction. Noch in film, boeken of strips spreekt het genre me aan. Waarom ik er me dan toch aan bezondig? De meeste van mijn sf-verhalen situeren zich in de eerste jaren van De Kiekeboes. Het genre was hot in die periode. Boeken zoals Waren de Goden Astronauten? van de Zwitser Erich von Däniken stonden bovenaan in de bestsellerslijsten. Hij stelde dat buitenaards, intelligent leven de aarde in een ver verleden had bezocht. Omdat bepaalde vreemde verschijnselen niet konden worden uitgelegd, werden die buitenaardse wezens aanzien voor goden. Ook de Bermuda Driehoek kwam bijna wekelijks in de media. Allemaal gefundenes Fressen voor stripmakers. Karel Biddeloo maakte er dankbaar gebruik van in De Rode Ridder. Ik kwam nog maar net uit Studio Vandersteen en de invloed van Karel zinderde nog na. Achteraf verklaart dat voor een stuk mijn toenmalige themakeuze. Daarnaast had je de opkomst van de Star Wars-films en de hele hype die tot vandaag bleef bestaan.
In die pre-Google-tijd verschenen er tientallen boeken over het thema. Hieruit haalde ik de inspiratie voor ruimtetuigen en vreemde werelden. Ik herinner me ook Zicht op de Toekomst (1983) van de Nederlandse gebroeders Rudolf en Robbert Das. Twee Nederlandse futurologen die in een mooi geïllustreerd boek hun visie gaven over hoe de wereld er over tachtig jaar zou uitzien. Ik liep toen al rond met het idee voor De Wereld volgens Kiekeboe. In analogie naar von Däniken was de werktitel Waren de Goden Stripfiguren? Het bleef sudderen tot album 74. Begin jaren 1980 waren de Kiekeboes nog niet rijp voor een dergelijk uitstapje. Dat kon pas als de reeks echt populair zou zijn met een respectabel aantal titels op de teller."


© De Stripspeciaalzaak, 2017


> terug naar De Stripspeciaalzaak <