Alle bijdragen van Gerben Valkema (en Michiel van de Vijver) aan de rubriek De Commentator bundelen we op deze pagina.

Klik verder naar de volgende onderwerpen:
05/10/2013 Gerben Valkema maakte een eigen Asterix-cover met een uitleg waarom Asterix en Obelix nog nooit naar Nederland, of eigenlijk bij de Batavieren, zijn geweest.
08/09/2012 Kik en Joep zijn twee nieuwe stripseries voor beginnende lezertjes. Het valt al niet mee om grappen te bedenken met simpele woordjes, laat staan er een heuse stripcollectie rond te bouwen bij een zelfopgerichte uitgever. Dàt is nochtans exact wat Gerben Valkema (Kik) en Michiel van de Vijver (Joep) hebben gedaan. Lees in hun eigen commentaren de voorgeschiedenis, hun motieven en de aanvankelijke uitgeefproblemen waarmee de beide tekenaars te maken kregen.
17/09/2011 Gerben Valkema legt de making of van een pagina van Elsje uit met commentaar bij de making of van de making of van Elsje... Ingewikkeld? Toch niet, en de beelden spreken voor zich.
 
Gerben Valkema: "Ik maakte per vergissing een Asterix-cover"
05/10
TOP
 
"Ik maakte per vergissing een Asterix-cover.
Niet iets dat je zomaar ongemerkt per ongeluk doet, maar doordat ik niet goed oplette ben ik er vrolijk ingestonken.

Het zat zo, ik had voor de lol een tekening gemaakt van Asterix en Obelix die bij de Bataafse grens tegen werden gehouden door een agressieve Elsje en een nerveuze GaitJan. Het was een logische tekening, Elsje was immers al een paar keer opgetreden als Bataaf (lees Elsje: Een Uniek Exemplaar!). Bovendien stelde iedereen al een paar weken luidkeels de vraag: "Waarom is Asterix eigenlijk nog nooit in Nederland geweest?!?", zoals traditie is bij een nieuw Asterix-album. Het idee vormde zichzelf, en met de boventekst "De ware reden waarom er geen Asterix en de Batavieren is..." had ik een cartoon. Ik plaatste het op Facebook, en het was klaar. Ik had mijn pleziertje gehad, nu vlug weer terug naar het Elsje-werk dat ik verwaarloosd had.

Toen: mail van Kurt Morissens, de hoofdredacteur van Brabant Strip Magazine. Of hij deze cartoon mocht gebruiken in het blad, en of ik wat vragen wilde beantwoorden rondom deze tekening, en meteen over het nieuwe Elsje-album dat eraan staat te komen. Ik beantwoordde vrolijk zijn vragen, zoog uit mijn duim dat de synopsis voor Asterix en de Batavieren al láng klaar lag, en dat ik zo langzamerhand maar eens moest beginnen met tekenen. Mijn schrijfmaatje Eric Hercules speelde mee, hij had zogenaamd een werkelijk geweldig verhaal geschreven over de antieke Hollanders en hun uit de hand gelopen tolerantie. Toen nog wat vragen over het nieuwe Elsje-album, waneer het uit zou komen (november, mensen, houd de kalender in de gaten), waar het over zou gaan (alleen maar leuke, grapppige situaties natuurlijk), welke plannen we rondom Elsje hebben (veel te veel om door twee man uit te werken, zucht).

Ik stuurde de cartoon mee, en ging weer aan de slag. Waar was ik? Oh ja. Elsje, werken aan de dagstripjes.

Pling! Mail van Kurt, of ik de cover misschien ook kon sturen. Cover? Maar dat Asterix-verhaal was een geintje! Dat wist hij toch ook wel? Tuurlijk wist hij dat, hij daagde me vast uit, de rekel. Nou, hij kon het krijgen ook. Meteen schoot me de cover voor Asterix niet bij de Batavieren te binnen, ik schoof de Elsje-strookjes van mijn tekentafel en begon met schetsen. Uitwerken, inkten, meteen ook maar kleuren, en ho, wacht, zonder lay-out eromheen was-ie niet helemaal af natuurlijk. Veel te veel tijd, werk en gedoe voor zo'n grapje, maar houd jezelf maar eens tegen als je enthousiasme het voortouw neemt. Giechelend als een schoolmeisje stuurde ik de cover naar Kurt, ik had me niet laten kennen. Ha! Maar nu snel terug naar Elsje.

Mail terug van een blije Kurt. Een Asterix-cover, wat een onverwachte leuke verrassing! Zomaar? Nounou! Maar waar bleef die Elsje-cover nu, waar hij mij eigenlijk om gevraagd had?

KREUN!

Vanaf nu lees ik mijn mail beter, beloofd."

— Gerben Valkema

Hieronder: de voorbereidende schets voor de oorspronkelijke Asterix en de Batavieren-cartoon en de finale versie die via Facebook werd verspreid.






Hieronder: het ontwerp voor de Asterix niet bij de Batavieren-cover, voorbereidende schetsen en een opzet in potlood met de werkelijke Asterix-coverlay-out.










Hieronder: de cover van het te verschijnen Elsje-album die eigenlijk gevraagd werd voor Brabant Strip Magazine.



Gerben Valkema en Michiel van de Vijver
over Kik en Joep
08/09
TOP
Kik en Joep zijn twee stripseries die Gerben Valkema (bekend van Elsje) en Michiel van de Vijver (tekenaar van het collectief Studio Noodweer) hebben bedacht voor tijdschriften die verspreid worden op Nederlandse basisscholen. Kik (van Gerben) is gemaakt voor beginnende lezers in groep 3 en Joep (van Michiel) voor groep 4. Beide strips zijn op leesniveau geschreven, via de methode waarmee kinderen op school leren lezen: AVI. Strips maken op leesniveau wordt bijna niet gedaan, de makers weten waarom: het is makkelijker gezegd dan gedaan...



Gerben: "Het volstaat namelijk niet om een grap te tekenen en die vervolgens in te vullen met woordjes die gemakkelijk zijn om te lezen. Want vind maar eens een simpeler woord voor 'brandweerwagen', wanneer je voor kinderen schrijft die net één week leesonderwijs hebben! Daarom start ik met Kik vaak met een paar woorden (of soms zelfs letters!) waarvan ik weet dat de kinderen ze konden lezen.
Je staat versteld hoeveel je kunt met maar heel weinig. Met wat schrijven — en vooral schrappen! — heb je op een gegeven moment een verhaaltje dat je middels je tekeningen leuker kunt maken.
In onderstaande grap bijvoorbeeld zit de grap niet in de balloontekstjes, maar in de reactie van de figuren op elkaar. Zo kwam ik op een grap met alleen de letters m, r, v, en aa. Een wonder dat het me gelukt is, vind ik achteraf..."


Gerben: "Mijn basisidee was dat Kik vooral visueel moest zijn. Niks zo saai als acht keer hetzelfde plaatje met alleen andere tekstjes. Wat daarom ook goed voor mij werkt, is visueel schrijven, zoals bij onderstaande pagina met de raket. Dat begon met het idee van Kik op een vuurpijl/raketje, en de rest schreef zichzelf. Deze ging gladjes, zodra ik wist hoe ik de pagina-indeling zou aanpakken, de leesbaarheid van de serie raketjes zo duidelijk mogelijk kon doen, was de pagina zo goed als klaar. Alleen nog even tekenen."





Michiel:
"Ik ga vaak ook uit van een visueel gegeven, het is tenslotte een strip, dus er moet wat (leuks) te zien zijn. Soms kom je daardoor tot leuke vondsten die zo nu en dan ontstaan. Zoals bij deze pagina in een zwembad. Vorm en inhoud versterken elkaar hier op een leuke manier."


Michiel: "Ik probeer altijd dicht bij de belevingswereld van kinderen te blijven, dus je zult bij Joep niet snel een kikker op een raket tegenkomen. Joep is een gewone jongen die naar school gaat, vriendjes heeft en alles meemaakt wat bij die leeftijd hoort. Een herkenbare en vrolijke kinderwereld. Maar nooit kinderachtig. De strip is weliswaar voor beginnende lezers, maar dat betekent niet dat ze alleen maar simpele verhaaltjes aankunnen. Door ook vooral veel te vertellen in beeld, kun je goede strips maken die qua tekst laagdrempelig zijn. Een goede kinderstrip is dan ook nooit kinderachtig."


Na deze werkwijzes vele keren te hebben herhaald, en diverse seizoenen in de bladen te hebben gestaan, lag er inmiddels een enorme stapel pagina's Kik en Joep klaar.

Gerben: "En ja, dan begint het te kriebelen, hè? Toen we drie jaar geleden beiden tien jaar in het vak zaten, kregen we van onze teerbeminde vriendinnen een etentje cadeau. Tijdens dat etentje hebben we gesproken over onze droom. Strips uitbrengen die je als kind kunt lezen, als andere strips nog te moeilijk zijn. Die avond hebben we besloten om de kikker, eh, de koe bij de hoorns te vatten en onze beide series uit te gaan geven onder één reeks. Strips voor lezers in groep 3 en 4 om zélf te lezen."


Michiel: "Het plan was om dit zelf te doen. Op onze manier, met onze ideeën en met een vormgever met wie we graag wilden samenwerken. Dat betekent een eigen uitgeverijtje oprichten dus. Maar na het maken van de dummy's kwam er plotsklaps interesse van een grote educatieve kinderboekuitgeverij die het graag wilde uitbrengen."

Gerben: "Maar zoals dat wel vaker gaat, lag het daar bijna een jaar op de plank. Tot het moment dat ze vertelden dat ze het toch niet aandurfden om te doen. Ze wisten te weinig van de stripmarkt. Hoe heet dat ook alweer in vaktermen? Oh ja: helaas pindakaas."

Michiel: "Nog twee andere uitgeverijen waren geïnteresseerd in onze strips op leesniveau en enthousiast, maar ook daar bleef het liggen. Tot we uiteindelijk zelf de knoop doorhakten: we gingen weer terug naar ons oorspronkelijke plan: zelf doen! Vandaar ook de naam van onze uitgeverij: Plan A Uitgevers."

Gerben: "Het was een enorme klus, maar tegelijkertijd ook erg bevredigend. We konden alles immers zelf beslissen, van concept tot uitvoering. Samen met vormgever Rudy Vrooman zijn we aan de slag gegaan om de serie conceptueel vorm te geven. Hoe groot zouden de boeken worden, hoeveel boeken zouden het eigenlijk gaan worden, welke volgorde van strips, hoe zou het omslag eruit zien?"



Gerben: "Heel veel vrolijke discussies om hele kleine beslissingen. Samen kwamen we tot een vorm waarbij Kik en Joep beide mooi uitkwamen. Het wordt soms onderschat hoeveel een goede vormgever kan toevoegen aan een stripboek, en zonder Rudy zou het geheel van de serie er lang zo mooi niet uit hebben gezien. We zijn hem dan ook erg dankbaar voor zijn tips, vormgeving, kritiek en gemekker."

Michiel: "Sinds dat bewuste etentje zijn we drie jaar verder, maar de boeken gedrukt en we zijn er apetrots op. De serie Kijk en Lees is nu een feit. Zes verschillende titels in één keer, allemaal op een ander leesniveau, allemaal in harde kaft. Je moet gek zijn om het aan te pakken, en wij zijn het geweest."


Nog niet zat van dit geklets over Kik en Joep? Kom eens langs op www.kijkenlees.nl om meer te lezen over de serie.



Gerben Valkema: making of the making of van Elsje (nee, dat is geen verschrijving)
17/09
TOP
"Voor een Elsje-pagina is dit een vreemde eend in de bijt. Bij het idee hadden we even een huivering: zomaar wij twee als auteurs in een stripje? Is dat niet not done? Het beloofde echter zo’n leuke pagina te worden dat we hem toch aanpakten. Een verslag dus van het ontstaan van een Elsje-pagina, over het ontstaan van Elsje...

Na het eerste plotidee, eerst maar de ontwerpjes van Frankenstein-Hercules en Igor-Valkema gemaakt. Dit bevestigt onze vermoedens: we zien er belachelijk uit, en dat zal de lezer vast bevallen! Bovendien, hoe vaak heb je de mogelijkheid om jezelf lekker grotesk te tekenen?

FASE 1: Na wat lay-out-scribbles met balpen op de achterkant van enveloppen, start het serieuze werk. Op een A4'tje wordt in blauw heel ruw en kriebelig een schets gemaakt van de pagina. Dit is een belangrijkste fase; hoe vertel je alles in beeld. Als het goed gaat heb je een mooie basis, en als het fout gaat zit je later met de gebakken peren.


FASE 2: Met donker potlood wordt de schets wat verfijnd. De figuren beginnen uit de mist op te doemen! Nadat deze schets af is, merken we dat het voorlaatste plaatje eigenlijk gespiegeld moet zijn, om beter te laten werken met het laatste plaatje. Deze gebakken peer is makkelijk op te lossen.


FASE 3: Vanaf hier is het een kwestie van schetsideeën uitwerken. Het kleine A4-schetsje wordt vergroot totdat een halve pagina zo groot is als een A3. Alle plaatjes worden dan netjes met penseel en inkt uitgewerkt. De inktpot wordt al tekenend drie keer bijgevuld, al dat zwart slurpt inkt!


FASE 4: In kleur is de pagina pas écht klaar. We sturen de pagina naar het stripblad Eppo, en sluiten ons weer op in het laboratorium, broedend auf eine neue Elsje-pagina... Jawohl!"


Deze Elsje verscheen eerder in Eppo Stripblad. Surf ook naar www.elsje.nl