Alle bijdragen van Bruno Duhamel aan de rubriek De Commentator bundelen we op deze pagina.

Klik verder naar de volgende onderwerpen:
30/05/2018 Bruno Duhamel over Nooit
16/09/2017 Bruno Duhamel over De Terugkeer
 
Bruno Duhamel over Nooit
30/05
TOP
Nooit
Onderstaande bijdrage van Sophie Bogrow verscheen eerder in het Franse stripmaandblad Casemate nummer 111 van februari 2018.

COMMENTAAR BIJ PAGINA 8
Nooit
Over alle elementen: "Bijna alle elementen van het verhaal komen op deze vier pagina's voor. De vastberaden onafhankelijkheid van Madeleine en vooral de samenstelling van de locaties, de afstand naar het dorp, de klif en het huis dat hier voor het eerst opduikt. Tot hier weten we dat de burgemeester haar wil verhuizen, maar je zou nog kunnen aannemen dat het om andere belangen gaat."

Over duidelijkheid: "Ik wil dat het meteen duidelijk is dat mijn verhaal niet helemaal realistisch is. Met de grappige locatie van het huis op de klif — een beetje zoals in de Pixar-film Up — en het kleine Disney-achtige wolkje geloof ik dat er geen twijfel mogelijk is."

Over stijl: "Ik vertel graag alledaagse verhalen, een beetje bitterzoet op een grappige toon. Zoals Manu Larcenet met zijn De Dagelijkse Worsteling bijvoorbeeld, of de tekenfilms van Miyazaki. De lezer wordt niet afgeschrikt met een sobere tekenstijl, bij wijze van spreken verlies je je in het verhaal. De keerzijde van de medaille is dat uitgevers mijn tekenstijl kennen en ze de neiging hebben me soms te duwen in de richting van de klassieke Franco-Belgische, het soort grote avontuur in de stijl van Robbedoes en Kwabbernoot. Maar dat interesseert me niet zo erg."

Over de kat: "Een gezelschapsdier bij een held plaatsen, is een klassiek gegeven. Daardoor kan de held tegen zichzelf praten zonder dat het belachelijk overkomt. Hier speel ik met het misverstand: spreekt Madeleine tegen haar kat of tegen haar onzichtbare man Jules? In tegenstelling tot Kuifjes Bobbie is de kat Balthazar geen antropomorf dier: hij praat niet, hij is niet speciaal slim. Hij is gewoon dik, vraatzuchtig, egocentrisch. Zonder de teelballen zou de kat van mijn zus zich in Balthazar moeten herkennen."


COMMENTAAR BIJ PAGINA 9
Nooit
Over de afsluiting: "De afsluiting van de tuin, die op een diepte uitgeeft zoals in tekenfilms van Tex Avery, geeft aan de grap een praktisch kantje. Het geeft heel precies aan hoe de klif in het album geleidelijk aan verder instort. Anders zou het niet erg leesbaar zijn. Een paaltje boven, al twee in de diepte, en het gaat maar door."

Over medeplichtigheid: "Zoals in een stille film van Buster Keaton of Charlie Chaplin — hier dacht ik aan Modern Times waarin een geblinddoekte Chaplin in een groot magazijn via een lopende band langs tandwielen vliegt zonder een railing erlangs — bestaat het principe in een spel met medeplichtigheid van de lezer. De lezer kent het gevaar, Madeleine niet. Ze geeft al jaren de rozen water. Het is een mirakel dat ze nog niet de dieperik is in gevallen."

Over de ballon: "Ploef! De ballon dient tegelijk als geluid en als richtingaanwijzer die aangeeft dat er iets belangrijks plaatsvindt aan de voet van de klif. Slim, hé?"

Over de inkleuring: "Ik kleur altijd in met de computer en op scans van mijn geïnkte platen. Dat doe ik zelf. Ik kan het onmogelijk uitbesteden, ik heb de kleuren al te precies in mijn hoofd vanaf het uitschrijven van het scenario. Als ik het iemand anders zou laten doen, zou ik onmogelijk om mee te werken zijn! Enige verandering voor dit album is dat ik voor het eerst aquareleffecten heb gebruikt met doorzichtige kleuren die uitvloeien in plaats van vlakken. Ik heb bovendien de korrel van het papier mee ingescand die ik als een filter op de platen heb toegepast. Het resultaat is zachter en geeft er bijna iets tekenfilmachtigs aan."


COMMENTAAR BIJ PAGINA 10
Nooit
Over de bistro: "Deze bistro is een mengelmoes van de eeuwige, kitscherige visserscafés aan de kust en visrestaurants die aan de oude haven van Dieppe liggen... en de visserswinkel van mijn oom in Fécamp, vol valse vissen, duiktoestelen en roerwielen. Ik hou van deze plek."

Over westerncodes: "De scène beantwoordt aan de codes van de western: de sheriff, sorry, de burgemeester komt binnen en vindt aan de bar een vreemdeling die zich uit als de held van het verhaal... Een heel efficiënte scène waarmee de fundamenten van het verhaal neergezet kunnen worden zonder zwaarwichtig te worden."

Over stommiteiten: "Waarom een zwarte brandweer in het holst van Normandië? Om te breken met het regionale chauvinisme. En omdat ik nadrukkelijk een vreemd personage nodig had in Pays de Caux om een objectieve blik van buitenaf op een duidelijk plaatselijke twist te verzekeren. Het is ook een gelegenheid om tussendoor wat bij te leren over afkomst, want nee, zwarten zijn niet altijd Afrikanen tot in de zevende generatie! Merk op dat de burgemeester, die niet echt een slecht mens is, zich excuseert voor zijn klunzige reflex. Ik ben zeker dat veel verondersteld racisme gewoon stommiteiten zijn."

Over quota's: "Quota's in Engelstalige films hebben me lang nijdig gemaakt. Maar toen ik mijn neefjes meenam naar de voorlaatste Star Wars besefte ik dat ze echt blij waren om een zwarte held te zien met wie ze zich konden identificeren. Had ik je al gezegd dat mijn neefjes de familienaam Ouedraogo hebben? Ik maak een familiestrip!"


COMMENTAAR BIJ PAGINA 11
Nooit
Over smoelen: "Ik bezoek nogal veel bistro's. Dat levert me heel wat schetsboekjes op met 'smoelen' waarin ik duik als ik een nevenpersonage nodig heb. Je moet variëren met stereotypes: een hippie, een punkster, een soort Michel Serrault uit de film La Cage aux Folles... Ik had ook enkele boeken gekocht met oude portretten van Normandiërs voor mijn westernseries Kochka en Butch Cassidy. Ik moest enkel hun hoeden veranderen!"

Over dialect: "Ik heb getwijfeld om in de dialogen plaatselijke uitdrukkingen te stoppen. Dat dialect uit Pays de Caux is een variant op het Normandische dialect dat enkel nog door enkele bejaarden wordt gebruikt. Ik heb het dan maar niet gedaan omdat ik het niet goed genoeg ken. Het zou toeristisch of neerbuigend geklonken hebben."

Over details: "Verwaarloos nooit de hoeken van de prent en de achtergronden. Daarin zitten de duizend ware details verscholen om fictie geloofwaardig te maken. Neem nu het persoonlijke flesje calvados om bij de koffie te kappen omdat de calvados van het café waardeloos is. Daarom teken ik ook nooit een strand zonder aangespoelde plastic flessen, een krab op de markt zonder het blauwe elastiek rond de scharen, een horizon zonder windmolens."

Over ouders: "In prent 4 laten mijn ouders de hond uit zoals ze elke dag doen. Daarmee wil ik me excuseren voor het feit dat ik altijd lach als ze beweren dat het altijd mooi weer is in Normandië, en ook om hen te bedanken voor de foto's van de ingestorte rotsen die ze me regelmatig stuurden tijdens de realisatie van het album."


Bruno Duhamel over De Terugkeer
16/09
TOP
De Terugkeer
Onderstaande bijdrage van Antoine Béhoust verscheen eerder in het Franse stripmaandblad Casemate nummer 100 van februari 2017.

COMMENTAAR BIJ PAGINA 16
De Terugkeer
Over de held vanuit het niets: "Ik heb deze vier platen uitgekozen omdat ze het betonprobleem aan de kust aantonen. We komen te weten dat Cristóbal op het toppunt van zijn roem staat wanneer hij naar zijn eiland terugkeert. Maar hij is een held die vanuit het niets komt. De lezer kent hem en al zijn drijfveren nog niet. Hij lijkt op zijn gemak en lijkt als man zijn plaatsje gevonden te hebben in de volwassen wereld, maar twee pagina's verder beseffen we dat hij net als iedereen nog een beetje een kind in zich heeft. En nog een koppig kind ook."

Over hypotheses: "Waarom keert hij terug? Niemand weet het. De lokroep van zijn roots? Kwam hij tot het besef dat hij in New York nooit de artistieke carrière zou krijgen waarvan hij droomde? Die hypothese wordt trouwens verondersteld door de journaliste die zijn vrouw zal worden wanneer ze hem enkele pagina's later vraagt of hij gewoon terugkwam of hij integendeel is gevlucht. Misschien denkt hij meer macht te hebben in de beslotenheid van een eiland. Omdat hij nog niet oog in oog staat met de verschrikkingen op de volgende pagina zijn alle hypotheses mogelijk. Maar hij onthult vooral wat zijn achilleshiel zal worden: een artistieke en esthetische zoektocht die een stoorzender wordt voor zijn 'politieke' wens."

Over tegengestelde kleuren: "Dit is een flashback. Over het algemeen gebruikt men zwart-wit om het verleden in beeld te brengen en kleur voor het heden. Ik doe precies het tegengestelde in dit album, op één detail na. Ik heb de kleurtinten veranderd om de verandering van scène te benadrukken. Door de tweekleurentonen kan ik beter met belichting werken dan bij de scènes in kleur en kan ik de lijnen en de zwarte vlakken opwaarderen."


COMMENTAAR BIJ PAGINA 17
De Terugkeer
Over het misbaksel: "Hier staat dan het misbaksel. Cristóbal voelt het als een stomp in de maag aan wanneer hij ontdekt hoe de kustlijn is opgeofferd door betonnen flatgebouwen in aanbouw. Op de autoradio is een lied van Bob Dylan te horen. In tegenstelling tot wat de lyrics beweren, worden niet de deur van de hemel geopend, maar eerder die van de hel."

Over ritme: "Om weidse decors te kunnen tekenen, heb ik hier gekozen voor drie stroken. Het ritme is ook contemplatiever. Als het vooruit moet gaan, kies ik voor vier stroken. Ik hou van ritmeveranderingen."

Over magische wagens: "Ik heb hier voor een Amerikaanse oldtimer uit de jaren 1970 gekozen. Doorgaans worden oldtimers uit de jaren 1950 getoond. Ik vind die wagens magisch. En hun vintage kantje laten toe om meteen de periode vast te leggen. Maar het album is een grote mengelmoes. Ik heb er ook een Franse DS, een Ford-pick-up, een Italiaanse Autobianchi en een kubistische Ami 6 in getekend."

Over verfijnen: "Ik heb op de traditionele manier getekend, met potlood en daarna met Chinese inkt. Maar mijn originelen dienen alleen als basis, want ik herwerk die urenlang op een tekentablet voor ik de kleuren toevoeg op de computer. Ik verfijn het lang, want nadat ik mijn geïnkte tekenplaat heb gescand, vind ik nog volop schoonheidsfoutjes. Door van drager te veranderen, kan ik een stapje terugzetten van mijn werk."


COMMENTAAR BIJ PAGINA 18
De Terugkeer
Over twee werelden: "Deze pagina staat in schril contrast met pagina 16. Daar zie je iemand uitstappen die uitstraalt dat hij een internationale kunstenaar is, iemand die zelfzeker is terwijl hij zich ophoudt in een gemediatiseerde wereld die hij beheerst. Hier is hij weer in zijn familiale wereld waar hij al snel zijn plaats als kind terugvindt. Hij zit op de vensterbank als een zeventienjarige jongen terwijl hij zijn sigaret in het bijzijn van zijn moeder rookt die hem een beetje de les spelt. Zodra de vader binnenkomt, loopt het in het honderd. Ze twisten al jaren zonder uitkomst."

Over onmacht: "Ik ben geen heethoofd in de zin dat ik van nature niet zenuwachtig ben. Maar als ik met onmacht te maken krijg, kan ik makkelijk uit mijn sloffen schieten. Als ik geconfronteerd wordt met onrechtvaardigheid of onbegrip heb ik niet echt het verstand om mijn onmacht in bedwang te houden en de situaties te beïnvloeden of onschadelijk te maken. Ik ben meer het soort dat regelrecht tegen de muur loopt. Het is een karaktertrekje dat ik deel met mijn personages."

Over eigen scenario's: "Als tekenaar was ik altijd gefrustreerd om het scenario druppelsgewijs te krijgen zonder goed te weten waar ik heen ging. Sinds kort schrijf ik mijn eigen verhalen. Eerst deel ik de scènes op en schrijf alle dialogen uit. Als de uitgever groen licht geeft, heeft hij het hele scenario al in handen en al snel ontvangt hij de potloodversie van alle platen. Het gaat eigenlijk om gedetailleerde bladschikkingen waarop alle elementen en de mise-en-scène staan. Vanaf deze stap duurt het voltooien van een album als De Terugkeer een jaar."



COMMENTAAR BIJ PAGINA 19
De Terugkeer
Over het hoofdpersonage: "Dit is een compleet verhaal. Er is geen enkel vervolg voorzien. Maar ik zou een verrijkte versie kunnen bedenken, want ik heb het gevoel dat ik sommige dingen heb laten liggen. Het zou onmogelijk geweest zijn er een abum van vijfhonderd pagina's van te maken, maar in een bijlage zou ik dieper kunnen graven in heel wat personages en sommige vragen in het verhaal uitwerken. In tegenstelling tot wat Cristóbal denkt, is hij niet het hoofdpersonage. Dat is het eiland. Daarom staat hij minuscuul op de cover."

Over massieve personages: "Ik wilde massieve personages, wiens uiterlijk uit steen gehouwen lijkt. Het zijn monsters voor hun omgeving die alles op hun weg verslinden. De jonge Cristóbal is een soort prins op het witte paard, een soort rockster. En na verloop van tijd begint hij op zijn vader te lijken, een man als een berg."

Over het volgende album: "Mijn volgende album, dat in het Frans bij Grand Angle (een imprint van Bamboo, red.) zal verschijnen, wordt een historisch drama, maar grappig. Ik heb me op een actueel gegeven aan de Normandische kust gebaseerd: de achteruitgang van de kliffen aan de Côte d'Albâtre waar ik oorspronkelijk vandaan kom. Het fenomeen is de laatste tijd versterkt door de klimaatverandering. Het verhaal speelt zich af in een dorpje met een burgemeester aan het hoofd die wat te autoritair is in zijn voornemen zijn burgers te beschermen. HIj komt tegenover een oud vrouwtje te staan dat met klem weigert haar huis te verlaten omdat ze geen gevaar ziet in de dreiging. En met een reden: ze is blind!"