Daedalus Saga Uitgaven Uitgeverij L  
 
De Commentator

Toegevoegd op 23 maart:
Sylvain Vallée over Katanga 3

Toegevoegd op 16 maart:

Mario Boon over Dirk
Marc de Lobie over Folchard, de Drenkeling (1)


Toegevoegd op 9 maart:

Joël Parnotte over Aristophania 1

Toegevoegd op 20 februari:

Matthieu Bonhomme over Keizerin Charlotte 1

Toegevoegd op 10 februari:

Romain Hugault over Angel Wings 5
De volgende auteurs leverden ook al bijdragen. Klik op hun naam om verder te gaan naar hun afzonderlijke pagina:
Ivan Adriaenssens
Pierre Alary
Sytse S. Algera
Alex Alice
Christophe Alliel en Aurélien Ducoudray
Jesús Alonso en Olivier Visonneau
Anlor
Mohamed Aouamri
Ger Apeldoorn
Dimitri Armand
Jean-Michel Arroyo

Laurent Astier
Antoine Aubin en Étienne Schréder
Virginie Augustin
Philippe Aymond
Denis Bajram
Balak
Olivier Balez en Pierre Christin
Alessandro Barbucci
Jean Bastide
Raphaël Beuchot
Batem en Colman
Kristof Berte
Philippe Berthet
Georges Bess
Lük Bey
Enki Bilal
De Blauwbloezen
Frédéric Blier
Olivier Boiscommun
Matthieu Bonhomme
Cyril Bonin
Mario Boon
François Boucq
Tom Bouden
François Bourgeon
Marc Bourgne
Enrique Breccia en Xavier Dorison
Daniel Brecht
Ken Broeders
Frédéric Brrémaud
Brüno
Max Cabanes
Charel Cambré
Barbara Canepa
Theo Caneschi
Paul Cauuet
Lounis Chabane
Jean-Christophe Chauzy
Didier Conrad en Jean-Yves Ferri
Luc Cromheecke
Criva en Verhast
Steve Cuzor
Robbert Damen
Sébastien Damour
Frodo De Decker
Nicolas de Crécy
Erik de Graaf
Aimée de Jongh
Philippe Delaby
Marissa Delbressine
Nicolas Delestret en Stéphane Massard
Jean-Yves Delitte
Marc de Lobie
Thierry Démarez
Philippe Delzenne
Pieter De Poortere
François Dermaut
Maarten De Saeger
Jorg de Vos
Lode Devroe
Geert De Weyer
Bruno Di Sano
Terry Dodson
Franky Drappier
Thomas Du Caju
Kim Duchateau
Bruno Duhamel
Steven Dupré en Conz
Ersel
Chris Evenhuis
David Felizarda Real
Rino Feys
Adrien Floch
Philippe Francq
Fred
Paul Gastine
Philippe Gauckler
Bruno Gazzotti
Jean-Pierre Gibrat
Christian Gine
Antoine Giner-Belmonte
Thierry Girod
Carlos Gomez en Arnaud Delalande
Eugeen Goossens
Mars Gremmen
Olivier Grenson
Griffo
Juanjo Guarnido
Richard Guérineau
Hardoc
Alain Henriet
Hermann
Eric Heuvel
José Homs
Hub
Éric Hübsch
Romain Hugault
Miles Hyman
Zoran Janjetov
Jeroen Janssen
Philippe Jarbinet
Iouri Jigounov
Jim
Milan Jovanovic
André Juillard
Nicolas Keramidas
Kerascoët
Patty Klein
Hanco Kolk
Jean-Charles Kraehn
Hugues Labiano
José Ladrönn
Juan Louis Landa en Sandro Raule
Mathieu Lauffray
Christian Lax
Olivier Ledroit en Thomas Day
Hec Leemans
Frank Le Gall
Marc Legendre
Jérôme Lereculey en David Chauvel
Simon Léturgie
éric Liberge
Ingrid Liman
Willy Linthout
Régis Loisel
Régis Loisel en Jean-Louis Tripp
Giovanni Lorusso en Olivier Peru
Stéphane Louis
Maël
Vincent Mallié
Milo Manara
Wauter Mannaert
Fabio Mantovani en Philippe Nihoul
Frank Margerin
Enrico Marini
Marmus
Marvano
Scott McCloud
Fabrice Meddour
Merho
Ralph Meyer
Mezzo
Gilles Mezzomo
Guy Michel en Arnaud Delalande
Mikaël
François Miville-Deschênes
Arno Monin
Thimothée Montaigne
Romano Molenaar en Jorg de Vos
Jean-Louis Mourier
José-Luis Munuera
Federico Nardo en Pierre Makyo
Viviane Nicaise
Peter Nuyten
Tiburce Oger
Minck Oosterveer
Danker Jan Oreel
Marcel Pagnol
Joël Parnotte
Frank Pé
Cyril Pedrosa
Frederik Peeters
Patrice Pellerin
Claude Pelet
Rubén Pellejero
Philippe Pellet
Régis Penet
Jérémy Petiqueux
Nicolas Petrimaux
Federico Pietrobon
Didier Poli en Robin Recht
Jean-Michel Ponzio
Francis Porcel
Bart Proost
Mike Ratera
Riff Reb's
Reno
Mathieu Reynès
Roberto Ricci
Willem Ritstier
Grzegorz Rosinski
Christian Rossi
Marcel Rouffa
Corentin Rouge
Kenny Rubenis
Marcel Ruijters
Paul Salomone
Riad Sattouf
François Schuiten
Olivier Schwartz
Stéphane Servain
Christophe Simon
Fred Simon
Benoît Sokal
Kristof Spaey
Benoît Springer
Naomi J. Strijdonk
Roman Surzhenko
Yves Swolfs
Olivier TaDuc
Jirô Taniguchi
Jacques Tardi
Paul Teng
Marlon Teunissen
Béatrice Tillier
Ronan Toulhoat
Lewis Trondheim
Albert Uderzo
Gerben Valkema
Sylvain Vallée en Fabien Nury
Steve Van Bael
Rob van Barneveld
Rob van Bavel
Daniel van den Broek en Ivan Claeys
Robert van der Kroft
Wilbert van der Steen
Michiel van de Vijver
Maarten Vande Wiele
Jean Van Hamme
Hans van Oudenaarden
Jos Vanspauwen
Olivier Vatine
Dan Verlinden
Laurent Verron
Vincent
Bastien Vivès
Thomas von Kummant
Éric Warnauts en Guy Raives
Colin Wilson
Philippe Xavier
XIII Mystery
Bernard Yslaire
Zep
open brieven
 
Sylvain Vallée over Katanga 3
23/03
TOP
Katanga 3
Onderstaande bijdrage van Sonia Déchamps verscheen eerder in het Franse stripmaandblad Casemate nummer 122 van februari/maart 2019.

Katanga 3
Over grotere ruimtes: "Na Er Was Eens en XIII Mystery wou ik weg van de kantoren, obscure straatjes van Parijs en de verstikkende jungles. Dankzij Katanga kon ik grotere ruimtes tekenen. Als ik voor een verhaal kies, ga ik tot de bodem van mijn persoonlijke, vormelijke voorkeuren. Over het algemeen waarderen scenaristen dat."

Over knipoogjes: "Charlie en Cantor bereiden hun hinderlaag voor Orsini voor. Knipoogje naar oorlogsfilms en westerns. Het zit allemaal een beetje in Katanga. Het aan de lezer om te raden naar welke film ik op deze pagina refereer. Dat spelletje amuseert Fabien (Nury, red.) erg, maar ook de voorspellende dialogen."

Over karikaturen: "Ik heb voor een karikaturale stijl gekozen voor iedereen, zowel blanken als zwarten. Het is een deel van onze vragen over de aantrekkelijkheid van de oorlog, van geweld. Lezers zouden gegêneerd kunnen worden door sommige gezichten en het daarna niet meer zijn bij een geweldscène met een ongelofelijke wreedheid. En omgekeerd. Daar mogen toch vraagtekens bij gezet worden, hé?"

Over de Schone en het Beest: "Charlie, die iedereen voortdurend bedriegt, mocht niet mooi zijn. Dat zou absurd geweest zijn. We kunnen moeilijk geloven dat een knappe gast zo'n domheden zou begaan. Vandaar dat hij er een beetje als een foute slappeling uitziet. Op de volgende pagina zien we zijn zus, de knappe Alicia. Ik wou een soort Schone en het Beest, wat heel goed werkt in dit soort verhaal. Charlie benadert de karikatuur en Alicia het semi-realistische. De andere personages schommelen tussen de twee."


Katanga 3
Over verticale overgang: "Deze pagina mixt de gekende geschiedenis van Katanga en ons verhaal: het bovenste gedeelte behandelt de opstand in Albertville als gevolg van de aanslag op Lumumba en de blanke kolonisators die in hun hotel vastzitten. Een wagen rijdt langs die gebeurtenissen met onze hoofdrolspelers erin. Het komt niet vaak voor dat ik een verticaal prentje als overgangsplaatje gebruik, maar hier is geen tijdsellips die ik meestal overbreng via een brede horizontale prent."

Over handelsmerk: "Orsini vertelt Alicia dat hij de brief heeft die ze naar de Verenigde Naties wil sturen. Emotionele sequentie. Alicia ontdekt dat zijn verraad is mislukt. De close-ups zijn een soort handelsmerk. Ik laat mijn personages graag spelen en zo juist mogelijk hun expressies treffen. Hier is Alicia half verrast te zien, want ze kent Orsini goed. Maar ze verwachtte niet dat hij die joker zou uitspelen."

Over uiterlijkheden: "In strips hebben we weinig tijd om een personage te definiëren. Het zou dus handig zijn om je te bedienen van het collectieve bewustzijn van de lezers over sommige uiterlijkheden. Een molliger figuur met een dikke neus komt vaak sympathieker over dan een heel droog personage. Met dat soort systeem kan je heel snel een personage treffen. Je kan daarbij veel tijd winnen. Orsini zag ik niet als te dik. Soms kan je met die codes de lezer op het verkeerde been zetten. Zoals met Charlie. Op het verkeerde been zetten, maar hem of haar niet compleet verliezen…"

Over opmerkingen: "Visueel is Katanga nagenoeg volledig mijn werk, de covers incluis. Fabien maakt twee of drie opmerkingen per album. We hebben via zes delen van Er Was Eens leren werken met elkaar."


Katanga 3
Over grenzen: "Omdat Orsini het niet verdient gespaard te worden, laat Alicia zich gaan en geeft ze in enkele woorden een helder beeld van hem en wat hij voorstelt. Fabien heeft op het laatste moment nog de volgende woorden over hem weggelaten: 'Hij zaait graag verschrikkingen om daar profijt uit te halen'. Hij vond dat er zelfs in cynische omschrijvingen een grens is."

Over overdrijven: "Ik besef meer en meer dat ik een tekenaar ben die overdrijft en het acteerspel van de personages soms overmatig aanzet. Voor de situaties heb ik daarentegen een heel realistische visie, zoals bij die brandscène. Ik had enorm veel vlammen kunnen tekenen. Dat is een typisch val waarin je kan lopen door de grote prent in het midden van de pagina. Maar ik heb me ver van de realiteit gehouden: de brandhaarden in de stad zijn intens, maar ver en het gaat niet om één grote brand."

Over ritme: "Dit is een typisch grafische bladschikking. Alles steunt op het ritme. Ik gebruik meerdere prenten om Cantor in close-ups de tijd te geven zijn geweer te nemen en te richten. Het is een rustmoment na het gesprek ervoor en het is een voorbereiding op de versnelling die eraan staat te komen. Het einde van de plaat gaat aan de verdere afloop van het verhaal vooraf. We nemen dus de tijd om de lezer voor te bereiden en zijn of haar hartslag te laten dalen."

Over documentatie: "Documentatie voedt, maar mag geen verplichting inhouden. Je moet je ervan bevrijden. Het draagt meer bij aan het uitspelen van de emoties en de menselijke relaties dan het grafisch beschrijven van de decors."


Katanga 3
Over de eindscène: "De eindscène vond ik ondanks de uitgesponnen lengte erg amusant om te maken. Ik heb trouwens twee pagina's aan het album toegevoegd om het goed op te bouwen. In verhalen met huurlingen en overvallen komen de inzet en de motivatie vaak tijdens het voorbereiden naar boven."

Over de diamanten: "De belangrijkste personages zijn verzameld op het tarmac dat baadt in een oranje, vreemde sfeer. Alles ontplooit zich rond die zakken met diamanten die op de motorkap van de jeep staan. Ze zijn het onderwerp van alle hebzucht, verlicht door de brand van het vliegtuig. Precies wat ik nodig had voor de dramaturgie van de eindscène."

Over de kleuren: "Ik stuur inkleurder Jean Bastide de geïnkte platen met indicaties voor de vertelling, het weer, de richting van het licht,... De kleurkeuze is de zaak van de inkleurder, zolang het niet strijdig is met de bedoelingen van het verhaal. In de laatste prent staan slechts twee personages om de verrassing te suggereren, de emotie van de hoofdrolspelers weer te geven en voor een impact op de lezer te zorgen. Het moet zin doen krijgen om de pagina om te slaan."

Over spectrum: "We wilden de lezer meenemen in een relatief ongemakkelijk verhaal en hem of haar ook vragen doen stellen over wat hij of zij leest en hem/haar na te laten denken over de realiteit die nog erger was. Bij een heel vermakelijke, plezierige lezing zal hij of zij zich geen vragen stellen. Ik verhul het geweld in Katanga niet veel, in tegenstelling tot wat het ietwat ronde, semi-realistische en karikaturale van de tekenstijl op het eerste gezicht laat uitschijnen. Die tekenstijl laat een groot spectrum aan toonaarden en emoties toe, van de lach tot de wansmaak."


Mario Boon over Dirk
16/03
TOP
Dirk
"Toen me gevraagd werd om op basis van Luc Colemonts verhaal het scenario te maken van Dirk was het eigenlijk een terugkeer naar mijn roots als scenarist. Ik had altijd al mijn eigen verhalen bedacht en geschreven tot ik Antony Johnston (Texas Strangers), Pieter van Oudheusden (Mon&Tuur, Catanova) en LeON (Doomsday) leerde kennen en ik me ging concentreren op het tekenen zelf. Nu, twintig jaar na mijn debuut, ging ik weer een eigen strip voor volwassenen schrijven.

De personages
Het casten van de personages was dan ook van primordiaal belang. Allereerst Dirk. Vijftig is het nieuwe veertig zeggen ze dus hij mocht geen half afgeleefde prepensioener zijn, maar iemand met al een verleden achter de rug en toch nog in de fleur van zijn leven. Uiteindelijk kwam ik bij Tom Waes (zie foto onder de illustratie met de hoofdpersonages) uit als inspiratiebron. Mooi meegenomen was dat Tom al een bekend gezicht voor een eerdere actie van de vzw Stop Darmkanker was. De hoofdrol van de verfilming is de zijne als-ie dat wil. 'Have your people, call my people, Tom!'
Voor de rest van de cast bleef ik weer zoveel mogelijk vrienden en kennissen inhuren. De jongste dochter van Dirk baseerde ik op Britt, een stagiaire van me, de gastro-endoloog van Dirk is uit het leven gegrepen, zelfs mijn inkleurster en haar man Vincenzo Cucca hebben een cameo.
Dirk
Dirk



Het verhaal
Al snel hadden we beslist dat we vooral géén educatieve strip mochten maken. Het moest een op zich staand one-shot worden. Een van mijn favoriete boutades is 'het leven is een strijd, wie lang leeft is een oudstrijder'. En het zou zich gedeeltelijk in Rome afspelen. Met deze twee uitgangspunten kom je dan haast vanzelf uit bij de gladiatoren. Deze larger than life entertainers hebben tegenwoordig een haast mythische status waar veel misverstanden rond bestaan, niet in het minst door de film Gladiator van Ridley Scott.
Ik had al snel de grote plaat in mijn hoofd en het hele gegeven van de twee realiteiten kwam haast vanzelf. Het schrijven van het scenario zelf verliep daarna verbazend vlot.

Pagina 1
Oké. Het scenario was geschreven en goedgekeurd en de personages stonden op punt. Alleen werd Nina op het laatst nog Sophia. Nu moest het moeilijkste beginnen. Ik had met Luc Colemont afgesproken dat — hoewel hij me 100% carte blanche gaf — ik hem en zijn vzw moest overtuigen met de eerste pagina's. Als het toch nog niet met hun visie klopte, konden ze het hele project nog altijd afblazen. Die eerste pagina was dan ook cruciaal om de look and feel juist te krijgen.
Ik ben geen realistische tekenaar en zal dat ook nooit nastreven, maar voor het verhaal van Dirk moest ik met mijn ontdekte tekenstijl uit Doomsday toch proberen een upgrade te doen. Dirk moest zo waarheidsgetrouw mogelijk zijn en de karakters moesten zo realistisch mogelijk zijn. Niet zozeer qua tekenstijl, maar in hun zijn en wezen. Dirk kan ieder van ons zijn, hij is geen superman en antiheld. Hij is een alledaagse man die plots met een levensbedreigende ziekte geconfronteerd wordt.
De inkleuring maakt of kraakt evenwel de beste tekeningen, dus zocht ik weer een bepaalde sfeer. Ik wilde al lang met Mariacristina werken en Dirk bleek het perfect excuus. Haar eerste pagina was meteen een schot in de roos en Luc was verkocht. We waren vertrokken!
Dirk

Pagina 17. Magisch realisme in het oude Rome
De lezer moet bij het lezen van de sequenties in het oude Rome het gevoel krijgen dat er iets niet klopt. Waarom wordt er ineens een tijdssprong van tweeduizend jaar gemaakt? Slechts op het einde van het verhaal mocht je het hoe en waarom te weten komen.
De découpage van deze sequenties maakte ik dan ook iets 'avontuurlijker' dan de sequenties in de hedendaagse tijd die ik meer conventioneel met drie of vier stroken maakte. Ook de inkleuring liet ik ietsje minder realistischer, meer broeieriger, uitvoeren. Alsof er een filter over de camera ligt.
Dirk

Pagina 19. Realisme en documentatie
Een coloscopie is dé manier om te achterhalen of er goed- of kwaadaardige poliepen (tumoren) in je dikke darm te vinden zijn. Niet de meest sexy soort van kijkoperatie, maar een geval van leven en dood. Dokter Colemont heeft meer dan twintig jaar zulke operaties uitgevoerd en het feit dat-ie veel te vaak slecht nieuws moest meedelen, was de directe aanleiding voor zijn 'kruistocht' tegen die sluipmoordenaar die darmkanker is. Kennis redt levens. Letterlijk.
De tumor in prentje 5 moest nog ettelijke keren 'verergerd' worden. Niet de meest smakelijke research...
Dirk

Pagina 23. Emotie vs actie
Dirk kan bijna niet verder verwijderd staan van Doomsday. Deze laatste moest zo rauw mogelijk verteld worden, moest tonen hoe een mens zou reageren als-ie in de theoretisch meest extreme situatie moest trachten te overleven. Waar je oerinstincten je menselijkheid overneemt. En toch gaat Dirk ook over hoe een mens zich staande probeert te houden in een extreme situatie.
Ik heb het verhaal van Dirk opgebouwd aan de hand van de rouwcurve van Kübler-Ross. Hoewel de focus van Elisabeth Kübler-Ross op stervensbegeleiding lag, zijn de vijf fasen herkenbaar in elke emotionele reactie op persoonlijke trauma en verandering.
Deze sequentie was voor mij dan ook een van de essentiële van het hele verhaal. Als Doomsday een Tarantino HBO-film zou zijn, is Dirk een ongegeneerde bleitfilm. En dat het hier regent, is daardoor zeker geen toeval."
Dirk


Dirk verscheen begin maart bij Ballon Comics. Het album is ook verkrijgbaar in het Frans en Engels onder de respectievelijke titels Jean en John.


Jean
John


Marc de Lobie over Folchard, de Drenkeling (1)
16/03
TOP
Folchard, de Drenkeling
Introductie
"In het voorjaar van 2018 kwam ik in gesprek met Johan Neefjes over een nieuw project. Ik had op dat moment al twee boeken van hem uitgegeven, Runrun en Yurei, en Johan gaf aan dat hij voor zijn volgende project iets anders zou willen. Hij wilde zich meer richten op de Europese stijl.
We raakten hierover aan de praat en ik kwam al snel uit op een historische strip met in de hoofdrol een Japanner die aanspoelt in Schotland ten tijde van de Vikinginvasies. Ik ging wat spelen met het idee, en al redelijk vlug verdween de Japanner. En Schotland. Wat bleef was een drenkeling en de Vikinginvasies. Het strijdtoneel werd verplaatst naar de kusten van Nederland in de negende eeuw, en een idee was geboren. Dat Schotland was verdwenen uit het verhaal vond Johan wel erg jammer, dus ik heb direct beloofd dat ik meerdere delen zou schrijven, waaronder een deel waarin hij zich lekker kon uitleven op rafelige kusten, ruwe bergen en ruige Highlanders. In de zomer van 2018, tijdens mijn vakantie in Denemarken, schreef ik het complete eerste deel uit. De weken daarna waren voor research.

Folchard, de Drenkeling

Even voorstellen
Johan Neefjes is een enorme liefhebber van de Japanse cultuur en spendeert zoveel mogelijk tijd in dat land. In het dagelijks leven is hij storyboardtekenaar, visualiser en illustrator bij het in Amsterdam gevestigde Roughmen. Zijn eerste boek (Runrun) verscheen in 2017 bij de toen net opgerichte manga uitgeverij Hanabi. Zijn tweede boek (Yurei) sloot meer aan bij het Europese strippubliek.
Ikzelf, Marc de Lobie, ben uitgever, bedenk cartoons voor Evert Kwok en schrijf verhalen. Daarnaast ben ik volop actief voor diverse projecten, waaronder het organiseren van stripbeurzen en de Dutch Manga Award. Ik ben mijn hele leven al met strips bezig en heb twee stripwinkels gehad.


Geschiedenis
De negende eeuw bleek een bron van inspiratie. Het was een roerige tijd vol avontuurlijke moordpartijen, verraad, onzekerheid en opportunisme. Gebiedsdelen werden ontvolkt en de machthebbers wisselden elkaar in hoog tempo af. Er werden spelletjes gespeeld op leven en dood, meestal over de ruggen van het gewone volk. In dat opzicht een heel herkenbare periode.
Nederland was in die tijd een troosteloos gebied. Nadat de Romeinen zich hadden teruggetrokken, bleven er wat enclaves en handelsstadjes bestaan. Nijmegen deed het nog aardig, Maastricht ook. Dorestad speelde een rol in de handel met Engeland, net zoals Antwerpen in het zuiden. Verder liep het land op het ritme van de getijden en probeerden boeren een schraal bestaan op te bouwen tussen schorren en kwelders.
Langzaamaan bouwden Friezen en Franken aan nieuwe rijken. Mede ingegeven door Karel de Grote kwam er weer orde in Europa en klom het uit de krater die was ontstaan door het wegvallen van de oude machtsstructuren.

Folchard, de Drenkeling

Het verhaal
De hoofdfiguur in dit verhaal is een Vikingjongen die aanspoelt op de kust van Walcheren. Hij wordt gevonden door plaatselijke kloosterlingen en meegenomen naar de abdij."


De afbeeldingen in dit artikel zijn voorbeelden uit het storyboard van Folhcard, de Drenkeling. Hieronder vind je ook wat personagestudies.

Folchard, de Drenkeling


Joël Parnotte over Aristophania 1
09/03
TOP
Aristophania 1
Onderstaande bijdrage van Jean-Pierre Fuéri verscheen eerder in het Franse stripmaandblad Casemate nummer 120 van december 2018.

Aristophania 1
Over het licht: "Deze scène vertelt een overgang. In de echte wereld lijden de drie kinderen min of meer, maar ze stellen het wel. Ze zullen elkaar weerzien in een prachtige, denkbeeldige wereld. Intussen zit hun moeder in de gevangenis. Alles is er donker en grimmig. Kijk naar de hoofden van de bewakers... Nee, het licht achter hen is geen uiting van magie, ik laat gewoon wat licht binnen zodat de twee silhouetten goed van de achtergrond onderscheiden worden."

Over mixen: "Hier is Aristophania, ze is gebaseerd op drie vrouwen: Mary Poppins, Lady Violet, vertolkt door Maggie Smith in de tv-reeks Downton Abbey, en de grootmoeder uit De Aristokatten (waarbij de butler inspiratie bood voor Cayenne, de butler van Aristophania). De hoed neemt veel ruimte in beslag en de pluim daarop is vaak te zien in tekstballonnen. Dat stoort me niet. En omdat het me niet stoort, leg ik de pluim naargelang de organisatie van de prenten aan de ene of de andere kant van Aristophania's hoofd. Haar jurk is een mix van meerdere jurken uit die tijd."

Over mooie vrouwen: "Adèle, de moeder, is de enige mooie jonge vrouw in het verhaal en ze is weinig te zien. De afwezigheid van een alomtegenwoordige schoonheid stoort me niet. In ons album De Wapenmeester heb ik geen enkele vrouw getekend."

Over gevoelens overbrengen: "Aristophania stelt de moeder iets heel precies voor. Voor de laatste strook vroeg Xavier (Dorison, red.) me een vrouw te tekenen die nadenkt en haar besluit meedeelt om, zonder een woord te zeggen — maar dat moet wel te zien zijn als je naar haar kijkt —, haar vertrouwen aan Aristophania schenkt. De chemie is aanwezig, er wordt een opeenvolgende reeks gevoelens overgebracht via het gezicht en de blik."


Aristophania 1
Over juistheid: "Hun trein rijdt hen van de ene wereld naar de andere. Ik begin wat groen te introduceren, maar wel aan de koude kant. Dat moet geleidelijk aan gebeuren en de reisduur moet daarbij benadrukt worden. Ik zet mijn leesrichting op het spoor: de trein maakt een bocht die uitmondt in de hoek van de ober met zijn karretje. Er bestonden uiteraard dergelijke luxetreinen in het begin van de twintigste eeuw, maar ik garandeer niet dat de zetels of het houtwerk juist zijn. Ik heb de benodigde documentatie, maar ik ben er niet graag de gevangene van. Aristophania is geen historische strip."

Over de personages: "Ik amuseer me met de personages. Op de voorgrond zit Marcel Proust. De dame op de voorgrond rechts zit een vrolijke vrouw uit de film Titanic. Achter haar teken ik twee broers die in zijaanzicht erg goed op elkaar lijken. Geen probleem om het onderscheid te maken: ik heb een bril gegeven aan Victor, de jongste broer."

Over tekstballonnen: "De tweede helft van de plaat is overladen met tekst. Dat stoort me niet. Ik vind het soms jammer dat sommige platen niet meer teksten hebben. Teksten trekken de aandacht van de lezer waardoor ze verhinderd worden om van de ene naar de volgende scène te gaan. Ik hou van een zekere densiteit, en dat we vrijgevig zijn, dat we veel te zien en te lezen geven. Ik reageer misschien zo omdat ik dol ben op dialogen. Geeft hun overvloed minder plaats aan de tekeningen? Jammer dan maar. Soms loop ik vast, soms komt alles harmonieus bij elkaar, zoals hier."

Over het lettertype: "Ik heb mijn eigen lettertype ontwikkeld met een bevriende informaticus. Sinds De Wapenmeester typ ik mijn teksten rechtstreeks in de ballonnen. Praktisch voor Xaviers correcties op het laatste moment."


Aristophania 1
Over het landschap: "We naderen het land Azuur. In prent 2 staat op de voorgrond een donkere omkadering met natuur. Op het tweede plan verschijnen met een zekere kracht de ware kleuren van het zuiden. Ik eindig met een laatste plan in de verte met hetzelfde landschap, een simpel silhouet in de ochtendmist. Op weg!"

Over de poort: "We moeten aanvoelen dat wanneer de jongens puffen het landschap omhoog gaat. Calixte voelt zich op haar gemak en blijft naast Aristophania staan. Er zijn veel teksten, maar die beletten niet om die informatie in een decor over te brengen. Een ander element, de oude poort die als overgang tussen de twee werelden dient, wordt groter in de loop van de prenten... Om je deze scène aan te bieden, begonnen we op een rechterpagina. In werkelijkheid ontdekt de lezer de oorzaak van de verwonderde kinderen, van hun emotie van ongeloof, als ze de pagina omslaan. En dan krijgen ze een verrassing te zien."

Over inkten: "Bij het tekenen bestaat er een ietwat magisch moment als je eindelijk de gewenste expressie te pakken hebt. Helaas verdwijnt dat leven negen op de tien keer bij het inkten. Daarom zet ik slechts een lichte plaatsing van de elementen in potlood en ga ik zo snel mogelijk over tot het inkten. Daarna 'gom' ik met witte plakkaatverf. Ik zoek de expressies door te schetsen in inkt. Soms werkt dat, soms niet. Ik vermijd het om me te baseren op foto's, want zelfs onbewust heb je de neiging die over te tekenen waardoor je analytische hersenen een rustpauze nemen. Ik denk niet dat dit de juiste manier is om emoties te zoeken om de lezer te proberen raken."


Aristophania 1
Over Azuur: "Ik stel je voor aan de wereld van Azuur met op de voorgrond de bewuste poort waar het groepje zopas door stapte. De poort die toegang geeft tot een prachtige, magische, denkbeeldige wereld. Ik heb mijn best gedaan. Ik heb mezelf onder druk gezet, want het was uitgesloten dat ik deze plaat zou verknoeien."

Over het decor: "Ik heb decors geprobeerd die dichter lagen, maar de horizon was dan niet meer te zien. Ik heb grote zwarte vlakken op de voorgrond uitgetest, maar die verdrongen de rest van de plaat. Uit noodzaak heb ik gekozen voor dit decor in vogelperspectief, maar niet te veel. Ik heb ook enkele kleurniveaus uitgeprobeerd en ik heb ik weet niet hoeveel tijd gespendeerd aan deze plaat. In feite telt enkel de emotie die ze zal veroorzaken. We zijn aan de Côte d'Azur, de echte, maar ook in het magische rijk Azuur. De magie bestaat ook in de eerste, in ieder geval voor de kinderen. Ik herinner me vakanties naar de calanques (een geografische vorm in de vorm van een diepe vallei met steile hellingen en deels ondergedompeld in de zee, red.) waar ik me verborgen monsters inbeeldde in het water dat nochtans zo helder was. Dat maakte indruk op me en het kwam hier van pas."

Over de gebouwen: "De aandachtige lezer zal links twee gebouwen ontdekken. Ik heb het enige tekstkader tussen de twee gebouwen geplaatst om daar de aandacht op te vestigen. Daar gaan Aristophania en de drie kinderen heen."

Over opwinding: "Sommige gevechten in de echte wereld, tussen Aristophania en Barboza, doen denken aan confrontaties tussen superhelden op zijn Frans. Die mix van genres beviel me meteen. De magische special effects die nog komen net zo goed, zoals het Azuur, de kleine, gele, vliegende bolletjes die ook op de cover te zien zijn. Die kleine uitdagingen, die oplossingen die je moet zoeken voor nog nooit bedachte situaties, zijn allemaal heel opwindend."


Matthieu Bonhomme over Keizerin Charlotte 1
20/02
TOP
Keizerin Charlotte 1
Onderstaande bijdrage van Sonia Déchamps verscheen eerder in het Franse stripmaandblad Casemate nummer 116 van juli/augustus 2018.

Keizerin Charlotte 1
Over bravoure: "Toen ik dit verhaal leerde kennen, werd ik me ervan bewust dat ik aan iets enorms zou werken. Een historisch album met kostuums en een tijdperk vol praal door de ogen van een prinses... Ik wist dat het op tekengebied een bravourestukje zou worden."

Over kastelen: "Sommige plaatsen zijn heel iconisch. Je kan niet zomaar wat neerzetten in Wenen. Zonder documentatie zou dit kasteel banaal geweest zijn. Drie pagina's verder is er al een ander te zien in Italië. Als ik dat niet goed had gepresenteerd, zou het andere kasteel er heel zwak getekend hebben uitgezien. Gelukkig zijn er foto's te vinden van die kastelen, die je kan bezoeken, de schilderijen en het meubilair. Er was meer documentatie dan ik wist wat ik ermee moest doen. Dat allemaal sorteren is een groot deel van het werk."

Over decors: "Op deze pagina staat een grote trap en een lichtgeel, bijna saffraankleurig gebouw, met marmer en ijzerwerk. Op de volgende staat een groot salon. Als je die twee prenten weglaat, blijft er weinig decor over. Het idee is dat er af en toe grote prenten staan met gedetailleerde decors met daarnaast de eenvoudigste achtergronden. Als je die decors vanuit alle hoeken laat zien, zorgt dat er alleen maar voor dat de lezer er niets meer van ziet."

Over de symbolische trap: "Bekijk de grote prent met de trap. Er komen klein getekende personages aan in een reusachtig decor, alsof ze opgeslorpt worden door het vogelperspectief, alsof ze opgevreten worden. Ze zullen moeite moeten doen om de trappen op te gaan tot de butler aan de andere kant van de prent ernaast. Ze moeten klimmen, klimmen, klimmen, alsof ze minder zijn dan de butler. Een en al symboliek."


Keizerin Charlotte 1
Over close-ups: "Charlotte en Maximiliaan draaien zich om. De derde verbaasde is de lezer. De close-up moet ons dicht bij hen doen voelen. Op 60 van de 68 platen proberen we zo dicht mogelijk bij Charlotte te blijven. We vertellen haar verhaal, niet dat van Maximiliaan. Het verhaal van een klein meisje, verloren in een groots verhaal. Dat zien we op deze plaat."

Over de kwal: "Maximiliaan ziet een vriend uit het regiment terug. De eerder verbaasde Charlotte heeft een lichte glimlach en vraagt zich af wie hij is. De twee mannen lachen uitbundig. Ik heb dat aspect benadrukt met een close-up. Ik wou dat je hun oorverdovend gelach zou horen. Dat gelach is confronterend voor Charlotte. Tijdens de handkus lijkt hij haar te willen zeggen: 'Scheer je weg, ik blijf bij mijn maat!' Hij is echt een oude legervriend die een voet tussen de deur zet van hun huwelijk. De echtgenoot zegt niets, want hij denkt meer aan zijn vriend dan aan haar. Als Charles de Bombelles, een ongelofelijke kwal, in het verhaal komt, is dat nooit goed voor Charlotte."

Over geloofwaardigheid: "De Maximiliaan in dit verhaal lijkt op de echte, al is het bij benadering. De foto's op verschillende leeftijden zijn min of meer goed. Wat telt is dat hij een geloofwaardig strippersonage is."

Over een camerastandpunt: "Het grote salon is een kamer in het glazen paleis. In de laatste prent plaats ik de camera op de grond om het beschilderde plafond en de lusters te kunnen tonen. Het moet schitteren. De twee vrienden gaan weg en laten de prinses in het midden van de kamer achter, ver achter hen, ver achter ons. Het is een manier om haar klein en verloren te tonen."


Keizerin Charlotte 1
Over het storyboard: "Vanaf het begin wou ik dit album een ware persoonlijkheid geven. Bij het realiseren van het storyboard amuseerde ik me met het samenstellen van de beelden die in mondaine schetsboeken uit die tijd hadden kunnen staan. Hetzelfde geldt voor het huwelijk van Charlotte en Maximiliaan met veel miniaturen, pracht en praal. Ik heb gespeeld met ronde prenten, dubbele cirkels, prenten die elkaar overlappen. Na het voltooien van het storyboard gingen Fabien (Nury, de scenarist, red.) en ik op jacht naar alle dingen om er een maximum uit te halen, behalve deze die betekenis hadden, zoals deze pagina. We zitten in een grote tuin. Elisabeth, de legendarische Sissi, en Charlotte, zijn omringd door bloemen en hofdames… Het lijkt wel een royaltymagazine. Ik heb de ene prent gehouden en de andere vergroot. Daarna laste ik eronder enkele close-ups in."

Over inzoomen: "Die close-ups zijn nodig, want hier is een achtergrond met een heel groot decor. De close-ups zorgen ervoor dat we er ons niet in verliezen. En de verschillende close-ups reageren daarop. De grote prent stelt de situatie voor en de andere, nagenoeg zonder decor, sluiten daarbij aan. Je ziet wat er gebeurt door op de grote prent in te zoomen."

Over inspiratie: "Ik heb me geïnspireerd op sommige schilderijen van Franz Xavier Winterhalter, een Duitse academische schilder en lithograaf. Verschillende elementen uit het decor zijn gebaseerd op wat je kan zien in de tuinen in het park van Wenen. Ik klitte het allemaal samen om dit soort scène te tonen. En ik heb me goed geamuseerd met dit spelletje."


Keizerin Charlotte 1
Over een recht voor de Belgen: "Charlotte, de prinses van België , is in de strip mooier dan in het echt. Ze had vast een zekere allure, een zekere elegantie, maar ze was niet echt fotogeniek. Jammer, we vonden dat de Belgen het recht hadden op een mooie meid in de cast, een aantrekkelijk, schattig meisje."

Over de krachtmeting: "Het hondje in de eerste prent werd door Sissi geschonken aan Charlotte. Op de vorige pagina is ook een grotere hond te zien. Sissi blijft neerbuigend doen. Charlotte vertelt haar schoonzus, de keizerin van Oostenrijk, dat ze voortaan deel uitmaakt van de grote wereld. En de andere blijft maar zeggen dat ze minder is, dat ze haar medeleven niet verdient. Ik vind die vrouwelijke competitie grappig. De krachtmeting tussen de twee broers drukt zich uit via de schoonzussen."

Over man en vrouw: "Charlotte beseft de gevolgen niet van wat haar man haar zegt, maar intuïtief vermoedt ze wel iets. Ze is er niet zo gerust in. Jammer, de vrouw moet haar man volgen. Charlotte heeft niets te zeggen. Ze moet gewoon trots zijn om de vrouw van die vent te zijn. Dat is al wat men haar vraagt. Ze probeert niettemin haar lot in eigen handen te nemen."

Over de inkleuring: "Ik ben superblij van het werk van Isabelle Merlet voor de kleuren. Ik wou al een tijdje met haar werken. Toen ik haar werk voor andere albums zag, wist ik dat ze heel veelzijdig is en in staat om verschillende persoonlijkheden aan verschillende albums te geven. Dat had ik nodig. Ik verander per album of reeks van formaat, techniek... en inkleurder."


Romain Hugault over Angel Wings 5
10/02
TOP
Angel Wings 5
Onderstaande bijdrage van Jean-Pierre Fuéri verscheen eerder in het Franse stripmaandblad Casemate nummer 119 van november 2018.

Angel Wings 5
Over opstijgen bij zonsopgang: "Een pagina om mezelf een plezier te doen, een beetje luchtvaartpoëzie tussen twee dodelijke luchtgevechten. Ik stijg graag 's ochtends heel vroeg op, met mijn Piper Cub die uit deze periode dateert, terwijl de zon net begint op te komen. De lucht is zacht, er zijn nog geen turbulenties en je wordt helemaal niet door elkaar geschud. Je bent alleen in de lucht op een geweldig aangenaam, romantisch moment. Ik hou zodanig veel van de Mustang dat ik besloot die te tekenen op een pagina tegen een zonsopgang met mooi licht erachter."

Over Angela's missie: "Angela stijgt op voor een missie in de Stille Oceaan: langs de kustlijn van het eiland vliegen om piloten te kunnen oppikken die bij het terugkeren van hun missies zijn neergestort. Ik wou daarom zachte kleuren, bijna baby-achtig. Ze stijgt op terwijl ze een vliegtuig passeert dat aan de kant van de landingsbaan ligt. Ze weet niet dat dit het vliegtuig van Rob, haar vriendje, is."

Over de extra tank: "Kijk naar de extra tank onder de linkervleugel die door tankbeugels wordt vastgehouden. Het bevat een opblaasbare rubberboot waarmee drenkelingen van een neergestorte bommenwerper kan gered worden, een bemanning van een dozijn mensen. We vonden maar één foto van die toestellen die Josephine genoemd werden. Komt het omdat ze nooit echt werden gebruikt of omdat piloten het niet zo prettig vonden om gefotografeerd te worden voor een toestel dat werd ingezet voor routinevluchten en die niet echt sexy waren en ver van de gevechtszone plaatsvonden? Daar hebben we het antwoord niet op."

Over brandend metaal: "Tijdens een luchtvaartmeeting heb ik de Mustang van een vriend goed geobserveerd. Ik zag het verbrande plaatijzer door de uitlaatpijpen. Ik wou dat effect van brandend metaal laten zien door de hitte uit de motor te tonen. Een detail van een tekenaar van realistische vliegtuigen."


Angel Wings 5
Over golven: "In het eerste deel, Burma Banshees, heb ik veel bladeren moeten tekenen van de Birmaanse jungle tot ik er genoeg van had. Hier kreeg ik een indigestie door de kleine golfjes. De uitdaging bestaat in het tonen van beweging zonder naar rimpeleffecten te zoeken. In werkelijkheid vind ik dat plezierig. Het komt allemaal neer op het begrijpen van hoe golven zich op het water voortbewegen en daar een grafische gimmick voor te vinden. Daardoor lijken de golven op golven zonder dat je er uren aan hoeft te werken. Ik schilder ze met de zijkant van een platte borstel. Ik ga ook nooit golven uit een vorige plaat kopiëren en op een nieuwe plakken. Daarvoor respecteer ik het tekenen te veel."

Over blabla: "Men verwijt me soms dat er niet genoeg te lezen valt in mijn albums. Dat maakt me kwaad! We maken geen verhalen van Jean-Michel Charlier met twaalf prenten per pagina. Ik heb erover gediscussieerd met Jean-Michel Arroyo die Buck Danny "Classic" tekent (hij tekent nu een tweeluik van Buck Danny op scenario van Yann, red.). Hij zegt me soms dat hij me benijdt als hij sommige platen van me ziet met maar vier prenten. Er is lucht nodig in luchtvaartscènes, anders boeten ze te veel aan belang in. Daarentegen hebben we ook blabla-scènes zoals ik ze soms noem, bijvoorbeeld op de volgende pagina. Dan nog is die blabla wel nodig om het verhaal voort te stuwen."

Over amuseren: "Samen met Yann probeer ik een zo aangenaam mogelijk evenwicht te handhaven tussen scènes op de grond, die veel dingen moeten bijbrengen, en luchtvaartscènes waarin we proberen om de lezer versteld te doen staan. Op één essentiële voorwaarde: ik moet me zowel bij het ene als het andere amuseren als ik ze teken."


Angel Wings 5
Over menselijkheid: "Angela plaatst zich tussen twee rijen vliegtuigen. Het staat barstensvol vliegtuigen. Een crash bij het landen of het opstijgen — vooral bij het opstijgen wanneer de tanks nog vol zitten — zou een grote sliert schade ontketenen. Angela komt terug van een Josephine-missie. Die jonge vrouw is menselijk, dus ze heeft haar zwaktes. Soms slaagt ze, soms faalt ze. Daarom hebben we haar graag. Hier huilt ze om de piloot die ze met zijn vliegtuig zag zinken zonder dat ze iets kon doen."

Over generaal Moore: "Degene die haar troost, is generaal Mickey Moore. Hier proberen we uit te leggen dat het eens gedaan moet zijn met het voorstellen van hogere officieren die hun soldaatjes erop uitsturen om zich te laten toetakelen of erger. Moore heeft, zoals het een generaal betaamt, de eerste VLR-missie (very long range) uitgevoerd. Hij heeft een procedure ontwikkeld om zo weinig mogelijk piloten te verliezen. Er bestaan foto's van hem. Hij was heel mager, klein, hij droeg altijd een Ray-Ban op zijn neus en hij was omringd door zijn mannen. Die waren dol op hem, dat was overduidelijk op de foto's te zien."

Over badkamers: "In de onderste strook zien we een voorbeeld van een goede vondst. GI's verwarmen hun koffie op buizen waaruit heet zwavelwater van Iwo Jima komt. We vinden niets uit, Yann verzamelde hallucinerende foto's. De mannen van de genie bouwden badkamers voor de piloten die hen betaalden met flessen whisky. Op zo'n plek vinden we warme koffie terug, op andere bier, enzovoort. Ik toon de bemanning van de marine, met camouflagehelm, de kleuren voor de Stille Oceaan. We zitten hier ver van Europa."


Angel Wings 5
Over dwazen: "Ik schep er groot genoegen in om de smadelijke blik van Angela te tekenen terwijl die kerel eerst met z'n anatomie pronkt. Ik amuseer me als ik zulke dwazen teken. Dit is helemaal geen #metoo-geval, maar veeleer naar een gebruik in manga's waarin overemotionele venten lik op stuk krijgen. De sfeer heeft alles van een gay-sauna, hoewel het dat helemaal niet is. Jachtpiloten lieten hun billen inwrijven met olie om de voortdurende pijn te verzachten die ze krijgen door vluchten van acht uur lang in minuscule cockpits. Probeer eens zolang in een jeep te zitten die op aardewegjes rijdt en je hebt een idee wat die jongens te verduren kregen."

Over gelijkheid: "Zelfs omringt door halfnaakte mannen bewijst Angela zich als hun gelijke en dat laat ze hun weten ook. Ze trekt zich niets aan of ze voelt zich niet lastiggevallen door hun blikken en grapjes. Ze speelt het spel mee en doet er een schep bovenop. In het begin van het vorige deel, Paradise Birds, werpt ze bij het zien van twee Japanse, halfnaakte piloten haar co-piloot ook al een lachwekkende opmerking toe. Ze staat haar mannetje in dat ontzettende machomilieu van vrouwonvriendelijke militairen die vinden dat de keuken de plaats voor vrouwen is. In werkelijkheid waren de enige vrouwen op het eiland Iwo Jima verpleegsters."

Over blote borsten: "Op de volgende pagina ontkleedt Angela zich, maar die is gereserveerd voor de editie op groot formaat (althans in het Frans, want in de vertaling van Silvester staat de bewuste pagina in zowel de reguliere als de luxe-editie, red.). Geen blote borsten meer in de reeks! We willen niet dat een jongen die het album koopt op zijn kop krijgt van zijn papa of mama. Ik haal het wel in in mijn albums van Pin-Up Wings..."

TOEKOMST
Te Verschijnen
Op Stapel
TOPPERS
13 x XIII
14-18
De 25 bekendste konijnen
20 jaar Arcadia, 20 topstrips
25 jaar Vrije Vlucht
30 jaar Kiekeboe
49 Kanjers van Oranje
50 jaar De Rode Ridder
60 jaar Nero
70 jaar Kuifje-weekblad
80 jaar Robbedoes
Aantrekkelijkste Heldinnen Top 540
Asterix Top Six
Batmanspecial
BelgenTop 100
De Blauwbloezen Top 49
De Grenzeloze Top 500 (2010)
De Grenzeloze Top 500 (2012)
De Honderd Hoogtepunten van Willy Vandersteen
De Rest van de Wereld Top 50
FransenTop 100
Jaartoppers
Jommeke Top 10
De Kiekeboes top-15 (M/V)
Koppeltjestop 20
Napoleon in de strip
ReeksTop 50
Robbedoes
Schrijvers over Strips
Schurken- & Feeksentop
Star Wars
Suske en Wiske: 70 stroken in 70 dagen
Urbanus Top 15
De Wereld rond Franquin
Westernstrips